Staatspark Karlsaue


De Tuin

Deze tuin in de Fuldaaue ontstond in de 16e eeuw als residentietuin van de landgraaf von Hessen-Kassel. De oorspronkelijke kleine renaissancetuin, de "Moritzaue", met een symmetrische indeling, loofgangen en een prieel bevond zich op de plaats van het huidige sportveld, de in 1926 geopende "Hessenkampfbahn".

De van 1702 tot 1711 ten zuidwesten hiervan gebouwde oranjerie met zijn fraaie architectuur bood in de winter onderdak aan niet-winterharde planten en diende in de zomer als tijdelijk onderkomen voor het vorstelijk hof. Tegenwoordig vindt u hier een "astronomisch-natuurkundig kabinet" en een restaurant.

Karlsaue

Voor de oranjerie, met het terras dat een mooi uitzicht biedt over het park, strekt zich de "Karlswiese" uit. Deze voormalige bowlinggreen werd voor de Duitse Bundesgartenschau van 1981 teruggebracht in een barokke stijl, hetgeen de nodige kritiek met zich meebracht. Sindsdien omlijsten hoger gelegen heggen achter de balustrades aan twee kanten het grote klaverbladvormige gazon. Vanuit de bowlinggreen ontspringen de hoofdassen van de tuinstructuur. Naast een centrale laan zijn dit twee grachten met lanen met eikenbomen ernaast: de "Hirschgraben" (hertengracht) in het zuidwesten en de "Küchengraben" (keukengracht) aan de andere kant. In het achterste gedeelte van de tuin heeft deze laatste zijn barokke vorm behouden en is hij verbonden met het water rond het eiland "Siebenbergen". Ook het "Große Bassin" (grote bassin) van 6000 m2 met zijn vele gelijkvormige halfronde uitstulpingen is nog typisch barok. De gelijkmatige omtrek is echter door de herinrichting van het terrein omstreeks 1800, toen de oever werd aangeplant met typische oeverplanten, zoals wilgen, elzen of populieren, niet meer te onderscheiden. Het paviljoen op het "Schwaneninsel" (zwaneneiland) is een bijzondere blikvanger in het bassin.

Karlsaue

De omvorming tot landschapspark eind 18e eeuw bepaalde het uiterlijk van de delen van het park tussen de barokke grondstructuren. Daarbij verdwenen de meeste van de karakteristieke bestanddelen die in 1728 als volgt werden beschreven: "Hier en daar vindt men hoge en aardig opgebouwde kunstmatige bergen in allerlei vormen, rond, achthoekig, vierkant, zoals aan het einde van de waterloop waar zeven symmetrisch geplaatste bergen zijn geconstrueerd, met heggen en sparren gesierd". Op sommige plekken zijn hiervan nog restanten te vinden, zoals bij de gedeeltelijk herstelde "Chineser", een ovale met planten omringde open plek midden in een dichte bossage van jonge bomen of de grote cirkelvormig beplante delen van het "Lindenrondell" en van de "Reitzirkel".

Karlsaue

Het huidige landschapspark is grotendeels te danken aan Wilhelm Hentze (1793 – 1874) die vanaf 1822 meer dan 40 jaar verantwoordelijk was voor het beheer van de tuin. Hij creëerde wisselende tuinkamers en panorama's door delen van de tuin in te kaderen met hoge doorlopende beplanting en hierin gerichte doorkijkjes aan te brengen. De grasvelden zijn omzoomd met allerlei groepjes bomen en solitairen, zoals eiken, rode beuken, platanen en lindes, die zorgvuldig gecontrasteerd zijn met naaldbomen. Slingerende paden, met zorgvuldig geselecteerde bomen aan beide zijden, verbinden de afzonderlijke delen.

Hentze heeft vooral veel aandacht en energie gestoken in het 2,5 hectare grote eiland "Siebenbergen" dat hij omtoverde tot een "botanisch rariteitenkabinet" dat tot op de dag van vandaag behouden en uitgebreid wordt. Zijn verlangen "zelf een vaderlandse flora te scheppen, door een groot aantal interessante en zelfs zeldzame gewassen" te verzamelen en de natuurlijke standplaats daarvan zo goed mogelijk te simuleren, kan men via drie wandelroutes zelf ervaren. Een plantengids helpt de wandelaar de vele verschillende bijzondere en zeldzame bomen, struiken, heesters en bloemen te identificeren. Een monument op de noordelijke helling van het eiland herinnert aan Wilhelm Hentze.

Ten noorden van het park ligt op de steile helling naar het barokke Kassel-Oberneustadt de "Rosenhang" (rozenhelling) die hier als terrassentuin met rozen en heesters door Hermann Mattern (1902 – 1971) na 1945 ter gelegenheid van de eerste Bundesgartenschau, die in 1955 in Kassel werd gehouden, werd aangelegd nadat de vorm van het terrein was aangepast door hier puin te storten.

Bovenaan de helling loopt tot bijna aan de uit 1815 daterende "Frühstückstempel" de straat "Schöne Aussicht", die vroeger "Bellevue" heette en bekend stond als een van de mooiste straten van Europa tot hij tijdens de oorlog zwaar beschadigd raakte. Hier woonden in de 19e eeuw ook de gebroeders Grimm nog enige tijd.